Informatieverstrekking
In 2025 ontving het NVIC 48.422 telefonische informatieverzoeken en werd de website www.vergiftigingen.info in totaal 249.477 keer geraadpleegd voor toxicologische informatie, waarvan 126.239 keer voor een patiënt. Na een lichte daling in eerdere jaren, is het aantal informatieverzoeken via de 24-uursinformatietelefoon in 2025 met ruim 9% gestegen. Er is geen duidelijke oorzaak gevonden voor deze stijging. Het gebruik van www.vergiftigingen.info neemt al jaren toe; in 2025 was de stijging 6%.
Gebruikers uitklapper, klik om te openen
Net als voorgaande jaren, werd het NVIC in 2025 het meest geraadpleegd door huisartsen, zowel via de 24-uursinformatietelefoon (59%) als ook via www.vergiftigingen.info (25%). Het NVIC werd ook veelvuldig geraadpleegd door dierenartsen: 19% van de gebruikers van de 24-uursinformatietelefoon en 12% van de gebruikers van de website. De top 3 werd verder compleet gemaakt door ambulancemedewerkers (7% van de gebruikers van de 24-uursinformatietelefoon) en medewerkers van de Spoedeisende hulp (19% van de gebruikers van www.vergiftigingen.info).
Telefoon
Website
Patiënten & blootstellingen uitklapper, klik om te openen
In 2025 werd het NVIC telefonisch geraadpleegd over 35.327 mensen, met in totaal 46.879 blootstellingen aan potentieel toxische stoffen. Eén patiënt kan meerdere middelen tegelijk innemen, waardoor het aantal blootstellingen hoger is dan het aantal patiënten. Via www.vergiftigingen.info werd voor 91.596 mensen een berekening van de ernst uitgevoerd, voor in totaal 115.144 blootstellingen aan potentieel toxische stoffen. Ook werd via de website 9.886 keer informatie in een stofmonografie opgezocht voor de behandeling van een patiënt.
De meeste blootstellingen bij mensen betroffen volwassenen van 18 tot en met 65 jaar en jonge kinderen tot en met 4 jaar. Er werd vaker gebeld over vrouwen dan over mannen. Ook werden er meer ernstberekeningen uitgevoerd voor vrouwen.
Telefoon
Website
Het NVIC werd in 2025 gebeld over 9.792 dieren met in totaal 10.541 blootstellingen aan potentieel toxische stoffen. Veterinaire informatie op www.vergiftigingen.info is alleen beschikbaar in tekst; via de website werd 23.940 keer de veterinaire informatie in stofmonografieën ingezien voor een dier.
Behandelinformatie uitklapper, klik om te openen
Telefonisch overleg met het NVIC resulteerde in 2025 voor de meeste blootgestelde mensen in een afwachtend beleid (65%). Bij de overige patiënten werd nader onderzoek door een (huis)arts nodig geacht, of werd observatie en behandeling in het ziekenhuis aanbevolen. Een afwachtend beleid is alleen verantwoord als er geen of slechts milde symptomen verwacht worden. De patiënt kan dan thuisblijven en krijgt instructies waarop te letten en wanneer eventueel weer contact op te nemen met de arts. Het NVIC informeert uitsluitend over het beleid ten aanzien van de mogelijke vergiftiging. De arts weegt zelf patiënt-specifieke informatie mee, zoals onderliggende aandoeningen en de persoonlijke situatie van de patiënt.
Bij ruim de helft van de dieren resulteerde telefonisch overleg in een afwachtend beleid (58%).
De inschatting van de ernst en de behandelinformatie van het NVIC zijn toegespitst op het toxicologische risico voor de individuele patiënt. Zowel over- als onderbehandeling van een potentiële vergiftiging wordt daarmee zoveel mogelijk voorkomen. Het consulteren van een vergiftigingencentrum vermindert zo het aantal Spoedeisende Hulp (SEH)- bezoeken en ziekenhuisopnames, en kan de opnameduur van al opgenomen patiënten verkorten. Dit is niet alleen gunstig voor de patiënt, maar levert ook een besparing op van zorgkosten.
E-mail uitklapper, klik om te openen
In 2025 ontving het NVIC per e-mail 250 niet-spoedeisende vragen over klinisch-toxicologische onderwerpen. Veel vragen gingen over behandelprotocollen (60 vragen) en over de risico's en de toxiciteit van specifieke stoffen (45 vragen).
NVIC 65 jaar uitklapper, klik om te openen
De oudste archiefdocumenten die verwijzen naar een Nederlands vergiftigingencentrum dateren uit 1960. In die tijd ontwikkelde het Laboratorium voor Farmacologie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid (RIV, de voorloper van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, RIVM) een kaartensysteem met behandelinformatie voor verschillende vergiftigingen. Het afdelingshoofd, professor Willem Lammers, had interesse in toxicologie en bezocht in 1953 het eerste vergiftigingencentrum ter wereld in Chicago (Verenigde Staten). Hij begreep toen al de meerwaarde van centraal verzamelde toxicologische data en expertise, en bouwde het Nederlandse vergiftigingencentrum uit tot een landelijke 24-uurs vraagbaak voor artsen en apothekers.
In de jaren vijftig nam het aantal vergiftigingen in Nederland, net zoals in andere Westerse landen, toe. De introductie van veel nieuwe medicijnen, huishoudelijke producten en pesticiden maakte het leven minder zwaar, maar leidde ook tot een toename van toevallige en opzettelijke intoxicaties met deze producten. Nog steeds raken jonge kinderen relatief vaak per ongeluk vergiftigd als ze op onderzoek gaan in hun leefomgeving. De ernst van vergiftigingen bij kinderen is gemiddeld genomen wel afgenomen, doordat zeer toxische producten van de markt gehaald zijn en de kinderveiligheid van verpakkingen is verbeterd. In de afgelopen jaren zag het NVIC wel het aantal vergiftigingen bij adolescenten en jongvolwassenen toenemen. Dit kwam deels door een toename in opzettelijke auto-intoxicaties met geneesmiddelen, en deels door een toename in recreatief middelengebruik [Thoonen, et al., 2024; Thoonen, et al., 2025]. Dit gedrag hangt mogelijk samen met de verslechterde mentale gezondheid in deze leeftijdsgroepen [HBSC, 2021].
Naast het signaleren van toxische gevaren, bespaart een nationaal vergiftigingencentrum de maatschappij ook geld. Deze besparing ontstaat vooral doordat onnodige ziekenhuisopnames, huisartsbezoeken en ambulanceritten worden voorkomen. In de data van het NVIC is bijvoorbeeld terug te zien dat bij 65% van de vragen de patiënt veilig thuis kan blijven, omdat de dosis van de toxische stof zo laag was dat er geen ernstige symptomen worden verwacht. Zonder vergiftigingencentrum zouden veel van deze patiënten toch voor beoordeling naar een huisarts of ziekenhuis gaan, met extra kosten en belasting van het zorgsysteem tot gevolg.
Tijdig en goed behandelen kan ernstige vergiftiging met blijvende orgaanschade en langdurige ziekte voorkomen. Dit is beter voor de patiënt en reduceert de totale zorgkosten. Een systematische review van de economische baten van vergiftigingencentra rapporteert dat iedere euro (of dollar) besteed aan een vergiftigingencentrum een besparing van 5 tot 8 euro (of dollar) oplevert [Galvao, et al., 2012; Descamps, et al., 2019].
In de afgelopen 65 jaar heeft het NVIC zijn bestaansrecht bewezen:
Het aantal telefonische informatieverzoeken is gestegen van 1 á 2 per dag (300 in 1963, 514 in 1964) tot circa 140 per dag!
Om de belasting van de 24-uursinformatietelefoon te verminderen, is sinds 2007 de website www.vergiftigingen.info beschikbaar; vanaf 2014 wordt de website jaarlijks vaker geraadpleegd dan de 24-uursinformatietelefoon.
Werd er in de jaren zestig nog met een kaartenbak gewerkt, in 2025 heeft het NVIC 918 stofmonografieën, waarvan er 605 ingezien kunnen worden via www.vergiftigingen.info. Ook worden de mogelijkheden van AI en LLM onderzocht. Hierbij staat betrouwbaarheid van de informatieverstrekking voorop.
Afgelopen jaar is de database van het NVIC verbeterd en ICT-technisch weer helemaal up-to-date gebracht; hiermee worden, op basis van de informatie in de monografieën, ernstberekeningen uitgevoerd zowel door de informatiespecialisten als ook door de gebruikers van www.vergiftigingen.info. Het NVIC is hiermee een voorloper in Europa. Ook worden alle informatieverzoeken opgeslagen in de database van het NVIC, onder andere voor kwaliteitscontrole en retrospectief onderzoek.
Door zowel de informatieverzoeken via de 24-uursinformatietelefoon als de ernstberekeningen en raadplegingen via de website dagelijks te analyseren met behulp van een Early Warning Systeem (EWS), kunnen ongewone stijgingen in de frequentie van vergiftigingen bij mens en dier vroegtijdig worden gesignaleerd. Het NVIC draagt hierdoor bij aan preventie van vergiftigingen en kan aanbevelingen doen voor beleidsmaatregelen ter bescherming van de volksgezondheid.